Кармэн

Дзея першая

На гарадской плошчы ў Севільі, ля цыгарэтнай фабрыкі, размясціўся вартавы пост. У ажыўленым натоўпе мільгацяць драгуны, вулічныя хлопчыкі, працаўніцы цыгарэтнай фабрыкі са сваімі любымі. З’яўляецца Кармэн. Тэмпераментная і смелая, яна прывыкла кіраваць усімі. Сустрэча з драгуном Хазэ абуджае ў ёй моцнае пачуццё. Яе хабанэра – песня вольнага кахання – гучыць як выклік Хазэ, а кінутая далоў кветка абяцае каханне. Прыход Мікаэлы, нявесты Хазэ, на хвіліну прымушае яго забыць пра дзёрзкую цыганку. Ён успамінае родную вёску, хату, маці, аддаецца светлым успамінам. І зноў Кармэн парушае спакой. На гэты раз яна з’яўляецца віноўніцай сваркі на фабрыцы, і Хазэ павінен даставіць яе ў турму. Але чары цыганкі ўсемагутныя. Пакораны імі, Хазэ парушае загад і дапамагае Кармэн уцячы.

Дзея другая

У таверне Лільяс Пасцья весялосць у разгары. Гэта месца тайных сустрэч кантрабандыстаў, якім дапамагае Кармэн. Разам з сяброўкамі Фраскітай і Мерсэдэс яна праводзіць вольны час у песнях і танцах. Жаданы госць таверны – тарэадор Эскамільё. Ён заўжды вясёлы, упэўнены ў сабе і смелы. Жыццё яго насычана трывогамі і смяротнай небяспекай падчас карыды, але за гэта герой узнагароджваецца славай і каханнем прыгажунь. Цямнеецца. Наведвальнікі пакідаюць таверну. Пад покрывам ночы кантрабандысты збіраюцца на рызыковы промысел. На гэты раз Кармэн адмаўляецца ісці з імі. Яна чакае сябра. У таверну прыходзіць Хазэ, але радасць іх сустрэчы кароткачасовая. Ваенны горн заклікае драгуноў ў казармы. У душы Хазэ гарачае пачуццё змагаецца з абавязкам. Кармэн гневаецца. Паміж каханымі наспявае сварка. Нечакана з’яўляецца Цуніга – начальнік Хазэ, ён спадзяваецца на добразычлівасць Кармэн. У парыве рэўнасці Хазэ агаляе шаблю. Воінская прысяга парушана, шлях, каб вярнуцца ў казармы, адрэзаны. Хазэ застаецца з Кармэн каб распачаць поўнае трывог і небяспекі новае жыццё.

Дзея трэцяя

Першая карціна
Глухой ноччу ў гарах кантрабандысты наладзілі прывал. З імі Кармэн і Хазэ. Сварка ў таверне не забытая. Занадта вялікая розніца паміж палюбоўнікамі. Хазэ марыць аб спакойным жыцці селяніна і ў той жа час пакутуе ад здрады абавязку і ад тугі па роднаму дому. Толькі моцнае каханне да Кармэн утрымлівае яго ў лагеры кантрабандыстаў. Але Кармэн больш не кахае Хазэ, разрыў паміж імі немінучы. Што ж ёй скажуць карты? Сяброўкам яны прадказалі шчасце, толькі Кармэн лёс не абяцае радасці: яна прачытала ў картах свой смяротны прысуд. З вялікім смуткам думае яна пра будучыню. Прыходзіць Эскамільё – ён шукае сустрэчы з Кармэн. Хазэ перагароджвае яму дарогу. Рэўнасць і гнеў успыхваюць у душы драгуна. Кармэн спыняе паядынак сапернікаў. У гэты момант Хазэ заўважае Мікаэлу; яна перамагла страх і прыйшла ў лагер кантрабандыстаў каб забраць Хазэ. Даведаўшыся, што маці смяротна хворая, Хазэ астаўляе Кармэн. Але іх сустрэча наперадзе.

Другая карціна
Яркі сонечны дзень. На плошчы ў Севільі шмат людзей, якія з нецярплівасцю чакаюць пачатку боя быкоў. Шумна і радасна вітаюць яны шэсце герояў карыды, якую ўзначальвае агульны любімчык Эскамільё. Вітае яго і Кармэн. Яе вабіць да жыццярадаснага і смелага Эскамільё. Фраскіта і Мерседэс папярэджваюць Кармэн аб небяспечнай пагрозе: за ёй неадступна сочыць Хазэ. Кармэн не слухае іх; яна накіроўваецца ў цырк. Хазэ спыняе яе. Пяшчотна, з каханнем звяртаецца ён да Кармэн. Хазэ не верыць, што яна яго больш не кахае. Але адказ Кармэн няўмольны: паміж імі ўсё скончана. “Свабоднай нарадзілася – свабоднай і памру”, – горда кажа яна ў твар Хазэ. У парыве гневу ён забівае Кармэн. Смерцю яна сцвярджае сваю свабоду.