Марная засцярога

"Марная засцярога" – "прабабуля" сучаснага балета. Гэтаму твору больш 220 гадоў! Упершыню балет быў пастаўлены ў 1789 годзе ў Бардо харэографам Жанам Дабервалем. Музыка яго ўяўляла сабой кампазіцыю з французскіх народных мелодый, а сам спектакль называўся "Салома, або Ад ліха да дабра адзін крок". Спектакль нарадзіўся ў эпоху Вялікай французскай рэвалюцыі, у ім упершыню на балетнай сцэне дзейнічалі не феі і прынцы, а рэальныя людзі, якія па-свойму змагаліся за сваё каханне і шчасце. "Марная засцярога" – наогул адзіны балет класічнай спадчыны, у якім героі былі сучаснікамі гледача.

Камедыйны змест і жыццярадаснасць балета забяспечылі яму доўгае жыццё. Сцэнарый Жана Даберваля ў адзін момант стаў папулярным "вандруючым" сюжэтам сусветнай харэаграфіі. Кожнае наступнае пакаленне балетмайстраў і кампазітараў лічыла за абавязак дадаць да яго нешта сваё. У 1828 годзе новую музыку да балета напісаў французскі кампазітар Луі Герольд. А пасля, у 1864 годзе, калі партытура Герольда лічылася страчанай, для "Марнай засцярогі" напісаў музыку нямецкі кампазітар і дырыжор Петэр Гертэль. З тых часоў балет мае дзве паўнавартасныя музычныя версіі, створаныя па адным сцэнарыі. Назваў у "Марнай засцярогі" таксама некалькі. Сустракаюцца таксама "Дрэнна зберажоная дачка, або Бескарысная засцярога", "Ашуканая старая", "Жана і Кален, або Вясковае вяселле", "Ліза і Кален" і іншыя.

У пяты раз за сваю гісторыю Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь звярнуўся да знакамітага твора, які сёння перажывае сапраўдны рэнесанс.

Першая дзея

1 карціна
Дом Марцэліны.
Толькі аб Калене Ліза марыць,
Яго аднаго з хваляваннем чакае.
Але маці не патрэбны бедны жаніх:
За ўсе песні ёй саладзейшы звон манет залатых.
2 карціна
Жніво.
Жніво ў разгары. Праца кіпіць.
Але для таемных сустрэч і кахання
Час знойдзецца…

Другая дзея

3 карціна
Пакой Лізы
Калі закаханыя жадаюць быць разам,
Сто розных спосабаў яны знойдуць,
Каб дасягнуць жаданай мэты.
Не спыняць іх ні грошы, ні пагрозы.
Усё гэта – толькі марныя намаганні.